Тамақтың жыбырлауы: не себепті пайда болады және жағдайды қалай жеңілдетуге болады

Тамақтың жыбырлауы — жеке ауру емес, шырышты қабықтың тітіркенуінің субъективті сезімі. Кейде ол құрғақтықпен, бөгде зат тұрғандай сезіммен, жұтынуға немесе жөтелуге деген қажеттілікпен қатар жүреді.

Бір белгі мүлдем әртүрлі жағдайларда кездесуі мүмкін — сыртқы факторлардың қолайсыз әсерінен бастап суық тиюдің көрінісіне дейін. Сондықтан аллергияны шырышты қабықтың тітіркенуінен немесе ЖРВИ-дан қалай ажыратуға болатынын түсіну маңызды.

Тамақ не себепті жыбырлауы мүмкін?

Тамақ жыбырлаған кезде туындайтын бірінші сұрақ — немен емдеу керек. Бірақ алдымен мәселенің неде екенін анықтау қажет.

Вирустық инфекция

Бұл жағдайда шырышты қабық қабынады, сезімтал болады, құрғақтық, тамақтың ауырсынуы және жыбырлауы пайда болады. Кейін тұмау, жөтел, дауыстың қарлығуы және әлсіздік қосылуы мүмкін. Тамақтың жедел ауырсынуы мен тітіркенуінің көбіне шамамен бір апта ішінде өздігінен өтеді.

Бактериалық инфекция

Атап айтқанда, стрептококкты фарингит айқын ауырсынуды, дене қызуын және лимфа түйіндерінің ауырсынуын тудыруы мүмкін. Бұл жағдайда антибиотиктер қажет болуы мүмкін, бірақ оларды қатаң түрде дәрігердің тағайындауы бойынша қабылдау керек.

Инфекциялық емес себептер

Бірінші кезекте — құрғақ ауаның тамақтың шырышты қабығына әсері. Жылыту маусымында немесе ылғалдылығы жеткіліксіз бөлмеде шырышты қабық ылғалды тезірек жоғалтады, соның салдарынан тамақтың тырналғандай сезімі және жөтелуге деген қажеттілік пайда болуы мүмкін.

Мұрын бітелген кезде ауызбен тыныс алу құрғақтықты күшейтеді. Темекі түтіні, шаң, өткір иістер және кейбір химиялық заттар да осындай әсер береді. Тамақтың жыбырлауы мен жөтелдің тағы бір ықтимал себебі — дауысқа түсетін күш. Ұзақ сөйлесу, қатты сөйлеу немесе айқайлау көмей құрылымдарын тітіркендіріп, құрғақ жөтелмен немесе дауыстың қарлығуымен қатар жүруі мүмкін.

Осы жағдайлардың барлығында тамақ жыбырлайды, бірақ оны немен емдеу керектігі жайсыздықтың негізгі себебіне байланысты.

Тамақтың жыбырлауы және жөтел

Бұл белгілердің өзара байланысы түсінікті. Шырышты қабық тітіркеніп, тамақта жыбырлау сезімі сезілгенде жөтелу — заңды реакция. Бірақ кері байланыс та бар. Жиі жөтелу шырышты қабықты қосымша жарақаттап, құрғатады, сондықтан жыбырлау сезімі күшеюі мүмкін. Осылайша өзіндік бір шеңбер пайда болады — тітіркену жөтелді тудырады, ал жөтел тітіркенуді сақтап тұрады.

Аллергия, құрғақ ауа немесе қабыну: себептерді қалай ажыратуға болады?

Тамақ жыбырлап, жөтелгіңіз келген кезде жағдайды ескеру маңызды.

1. Құрғақ ауа кезінде жайсыздық жылыту немесе кондиционер жұмыс істеп тұрған бөлмеде айқынырақ болады. Ылғалдылықты қалыпқа келтіріп, басқа тітіркендіргіштерді жойғаннан кейін жағдай біртіндеп жақсаруы тиіс. Егер жағымсыз сезімдер түтінмен, шаңмен немесе өткір иіспен байланыста болғаннан кейін пайда болса, бұл да шырышты қабықтың тітіркенуін көрсетеді.

2. Аллергияға белгілердің қайталануы тән. Белгілер белгілі бір аллергенмен жанасқан кезде пайда болады немесе күшейеді. Тамақтың жыбырлауымен бірге түшкіру, мұрынның немесе көздің қышуы, мұрыннан сулы бөліндінің ағуы пайда болуы мүмкін.

3. Инфекция кезінде тамақтың жыбырлауына тұмау, жөтел, дауыстың қарлығуы, дене қызуының жоғарылауы, әлсіздік, кеуде тұсының ауырсынуы қосылуы мүмкін. Бірақ тек сезімдерге қарап нақты диагноз қою, белгілі бір ауруды анықтау және тамақтың жыбырлауы мен жөтелге арналған таблеткаларды таңдау мүмкін емес.

Тамақ жыбырласа, не істеу керек?

Тамақ жыбырласа, не істеу керек — бұл оның себебіне байланысты. Бірақ жағдай алаңдататын белгілермен қатар жүрмесе, қарапайым шаралардан бастауға болады:

• жеткілікті мөлшерде сұйықтық ішу;
• ауа ылғалдылығын жайлы деңгейде сақтау;
• бөлмені желдету;
• темекі түтінінен, өткір иістерден және басқа да тітіркендіргіштерден аулақ болу;
• уақытша дауысқа түсетін күшті азайту;
• мұрын арқылы қалыпты тыныс алуды қамтамасыз ету.

Жылы сусын тамақты субъективті түрде тыныштандыруы мүмкін, ал сұйықтықты жеткілікті мөлшерде қабылдау шырышты қабықтардың қосымша құрғауының алдын алады. Тамақты қауіпсіз шайып үйренген ересектер мен жасы үлкен балалар жылы тұзды ерітіндіні қолдана алады.

Тамақ жыбрлап, жөтелгіңіз келеді: немен емдеу керек және қандай құралдар қолданылады?

Тамақтың жыбырлауына арналған жақсы таблеткалар себепті ескере отырып таңдалады. Жағдайға байланысты тітіркену мен ауырсынуды азайтатын жергілікті құралдар, шырышты қабықты ылғалдандыруға арналған құралдар, ал дене қызуы немесе ауырсыну айқын болған жағдайда — дене қызуын түсіретін және ауырсынуды басатын препараттар қолданылады.

Тамақтың жыбырлауы қашан дәрігердің кеңесін қажет етеді?

Айталық, тамағыңыз бір рет жыбырлады — бірінші кезекте не істеу керек? Дүрбелеңге түспеу керек. Жеңіл, бір реттік жыбырлау әдетте алаңдауға себеп емес, әсіресе ол айқын тітіркендіргішпен байланысты болып, оны жойғаннан кейін тез басылса.

Дәрігерге қаралған жөн, егер:

• тамақтың жыбырлауы басылмаса немесе күшейсе;
• жұтыну кезінде айқын ауырсыну пайда болса;
• жоғары дене қызуы сақталса;
• жағдай жақсарғаннан кейін қайта нашарласа;
• белгілер айқын себепсіз жиі қайталанса;
• тұрақты дауыстың қарлығуы немесе дауыстың өзгеруі пайда болса;
• жөтел ұзаққа созылса немесе күнделікті белсенділікке кедергі келтірсе.

Әсіресе кеуде тұсының кенеттен немесе қатты ауырсынуы және тамақтың жыбырлауы кезінде медициналық көмекке жүгінуді кейінге қалдырмау маңызды. Сондай-ақ ентігу, айқын әлсіздік, бас айналу, еріндердің көгеруі немесе жағдайдың күрт нашарлауы кезінде де дәрігерге қаралу қажет.

Тыныс алу қиындағанда, сұйықтықты немесе сілекейді қалыпты жұту мүмкін болмағанда, тамақ немесе бет аймағындағы ісіну тез ұлғайғанда шұғыл көмек қажет. Кез келген алаңдататын жағдайда дәрігердің кеңесі жайсыздықтың көрінісін жай ғана жасыруға емес, оның неліктен пайда болғанын анықтауға көмектеседі.