Tonsilgon logo

Тамақ ауырған кезде кейде төменгі жақтың астында немесе мойынның бүйір бөлігінде ісіну пайда болады. Осы аймақты ұстағанда немесе басты бұрғанда ауырсыну сезілуі мүмкін. Бұл лимфа түйіндерінің ағзаны қорғауға қатысып, уақытша ұлғаюымен байланысты. Көбінесе оның себебі тамақтың, бадамша бездердің немесе жоғарғы тыныс алу жолдарының инфекциясымен байланысты болады.

Лимфа түйіндері тамақ инфекциясына қалай жауап береді?

Лимфа түйіндері лимфаны сүзеді және иммундық жүйенің қорғаныс реакциясына тікелей қатысады. Тамақта инфекция дамыған кезде иммундық жауап күшейеді, сондықтан жақын орналасқан лимфа түйіндері айқынырақ байқалып, ауырсынуы мүмкін. Мұндай реакция лимфаденопатия деп аталады.

Тонзиллит немесе бадамша бездерінің қабынуы кезінде бір мезгілде мынадай белгілер пайда болуы мүмкін:

  • жұтынған кезде күшейетін тамақтың ауырсынуы;
  • бадамша бездердің қызаруы және ұлғаюы, кейде ақ нүктелердің немесе жабындының пайда болуы;
  • дене температурасының жоғарылауы, қалтырау, әлсіздік;
  • жақасты немесе мойынның бүйір бөліктеріндегі лимфа түйіндерінің ауырсынуы;
  • бас ауруы, ауыздан жағымсыз иістің шығуы, тәбеттің төмендеуі.

Ангина кезінде лимфа түйіндерін басқанда ауырсынуы мүмкін, бірақ реакцияның айқындылығы әр адамда әртүрлі болады. Бұл белгінің өзі бактериялық ангинаның бар екенін дәлелдемейді.

Суық тию кезінде мойындағы лимфа түйіндерін басқанда ауырсыну сезілуі мүмкін, ал ісіну мойынның бір немесе екі жағында пайда болуы ықтимал. Көбінесе бұл тұмау, жөтел және тамақтың жыбырлауымен қатар жүреді.

Неліктен лимфа түйіндерінің ұлғаюы тек суық тиюмен ғана байланысты емес?

Мойын лимфа түйіндерінің реакциясына құлақтың қабынуы, тіс пен қызыл иек аурулары, бас терісінің немесе беттің инфекциялары себеп болуы мүмкін. Мұндай жағдайларда мәселенің көзі ұлғайған лимфа түйініне жақын орналасады, бірақ міндетті түрде жұтқыншақта болмауы мүмкін.

Кейбір вирустық инфекциялар, мысалы, инфекциялық мононуклеоз, мойын лимфа түйіндерінің айқын ұлғаюын, тамақтың қатты ауырсынуын және ұзаққа созылатын шаршауды тудыруы мүмкін. Бұл кезде лимфа түйіндері тек мойында ғана емес, дененің басқа аймақтарында да пальпация арқылы анықталуы мүмкін. Сирек жағдайларда лимфа түйіндерінің ұлғаюы инфекциялық емес аурулармен, соның ішінде аутоиммундық жағдайлармен немесе қан жүйесінің ауруларымен байланысты болады.

Қандай өзгерістер мен қатар жүретін белгілерді ескеру маңызды?

Мойындағы ұлғайған лимфа түйіндерін бағалау кезінде оның көлемі ғана маңызды емес. Төмендегі белгілерге назар аударыңыз:

  • ісінген аймақ ауырсына ма және уақыт өте келе көлемі ұлғая ма;
  • мойындағы лимфа түйіндері екі жағынан бірдей ауыра ма, әлде көбінесе бір жағынан ба;
  • лимфа түйіндерінің үстіндегі тері қызарған ба немесе ыстық па;
  • дене температурасының жоғарылауы, бадамша бездердегі жабынды, жөтел немесе тұмау бар ма;
  • су мен тағамды еркін жұту мүмкін бе;
  • жақында тіс, қызыл иек немесе құлаққа қатысты мәселелер болды ма;
  • әдеттен тыс шаршау, түнгі тершеңдік немесе себепсіз салмақ жоғалту байқала ма.

Алайда лимфа түйіндерін жиі әрі қатты басып тексерудің қажеті жоқ, себебі бұл жергілікті сезімталдықты күшейтуі мүмкін.

Мойындағы лимфа түйіндерінің ұлғаюы 2

Жалпы жағдай жақсарғаннан кейін дәрігермен нені талқылау қажет?

Инфекциядан кейін тамақтың ауырсынуы мен дене температурасы лимфа түйіндері бұрынғы көлеміне қайтқанға дейін басылуы мүмкін. Мұның өзі міндетті түрде асқынудың бар екенін білдірмейді.

Егер лимфа түйіні сақталса, дәрігерге мына мәліметтерді хабарлаңыз:

  • оны қашан байқадыңыз;
  • көлемі өзгеріп жатыр ма;
  • ауырсына ма, әлде ауырсынусыз ба;
  • жұмсақ па және абайлап ұстағанда қозғала ма;
  • жақында тамақ инфекциялары немесе басқа аурулар болды ма.

Дәрігер тамақты, бадамша бездерді және лимфа түйіндерінің өзін тексереді, қажет болған жағдайда қосымша талдаулар немесе стрептококк инфекциясына тест тағайындайды.

Егер сөз бала туралы болса, оның қалай тамақтанып, су ішетінін және белсенділігінің сақталған-сақталмағанын қосымша хабарлаңыз. Балаларда мойын лимфа түйіндерінің ұлғаюы инфекциялар кезінде жиі кездеседі, бірақ лимфа түйінінің тез ұлғаюы және жалпы жағдайының нашарлауы педиатрдың бағалауын қажет етеді.

Ұлғайған лимфа түйіндері қашан дәрігердің тексеруін қажет етеді?

Тамақтың ауырсынуы мен лимфа түйіндерінің ұлғаюы жоғарғы тыныс алу жолдарының инфекциялары кезінде жиі кездеседі. Бірақ егер мойындағы лимфа түйіндері ауырса, тамақтағы жайсыздық күшейсе және жалпы жағдай нашарлай берсе, маманның кеңесі қажет.

Егер лимфа түйіні ұлғаюын жалғастырса, сауығудан кейін кішіреймесе немесе бірнеше апта бойы ұлғайған күйде қалса, дәрігерге жазылыңыз. Егер ол тығыз, қозғалмайтын, ауырсынусыз болса және ешқандай айқын себепсіз пайда болса, дәрігерге қаралуды кейінге қалдырмаңыз. Бұғана үстіндегі лимфа түйіндеріне, сондай-ақ тершеңдікпен, ұзаққа созылған қызбамен немесе себепсіз салмақ жоғалтумен қатар жүретін ұлғаюға ерекше назар аудару қажет.

Тамақты жұтқанда ауырсыну, лимфа түйінінің қабынуы, ісінудің тез ұлғаюы, бір жақты айқын ауырсыну, терінің қызаруы және дене температурасының қатты жоғарылауы байқалатын жағдай ерекше назар аударуды қажет етеді. Егер тыныс алу қиындаса, сілекейді жұту мүмкін болмаса немесе жұтыну айқын бұзылса, шұғыл медициналық көмек қажет.

Медициналық бағалаусыз не істеуге болмайды?

Үлкейген лимфа түйінін қыздыруға, массаж жасауға немесе басып уқалауға болмайды. Оған тітіркендіретін заттарды жақпаңыз және тесіп көрмеңіз. Бұл әрекеттер тіндерді жарақаттайды, бірақ түйіннің ұлғаю себебін жоймайды.

Тек тамақтың ауырсынуы мен лимфа түйіндерінің ұлғаюына байланысты антибиотик қабылдауды бастамаңыз. Антибиотиктер белгілі бір бактериялық инфекцияларға әсер етеді, бірақ вирустық ауруларды емдемейді.

Дәрігердің қабылдауына дейін демалыңыз, жеткілікті мөлшерде сұйықтық ішіңіз және белгілердің өзгеруін бақылаңыз. Егер жағдай нашарласа, ісіну өздігінен басылады деп үйде бақылауды жалғастыра бермеңіз.

Lukpanova_Lyazzat
Медициналық маманы растаған
Лукпанова Ляззат

Бионорика КАЗ ЖШС Медициналық менеджері,
Денсаулық сақтау саласындағы маман, Дәрігер

Көбірек мақалалар

Соңғы жаңарту: