Көктемде және жазда тамақтың ауыруы: ауру ма, аллергия ма, әлде шырышты қабаттың тітіркенуі ме

Тамақтың қабынуын тек суық ауа райымен байланыстыру әрдайым дұрыс бола бермейді. Жылы мезгілдерде де шырышты қабат жүктемеге ұшырайды, тек себептері өзгереді. Көктемде гүлдену маусымы қосылса, жазда кондиционерлер, құрғақ ауа, температураның күрт ауысуы және салқын сусындар әсер етеді. Сондықтан көктем мен жазда тамақтың ауыруы күз мезгіліндегідей жиі кездеседі.

Кей жағдайларда жайсыздық тек аздаған жыбырлау немесе құрғақтық сезімімен шектеледі. Басқа жағдайларда — жұтыну кезінде ауырсыну, қызару, тітіркену және бадамша бездері аймағында ісіну сезімі пайда болады. Кейде тамақтың ауырсынуы дене қызуының көтерілуінсіз болуы мүмкін, сондықтан мұндай белгілер жиі ескерусіз қалады.

Тамақ ауыруы: себептері

Тамақтың шырышты қабаты үнемі ауамен, аллергендермен, вирустармен және шаң бөлшектерімен байланыста болады. Ол қорғаныс тосқауылы қызметін атқарады. Тітіркену тым күшейген кезде қабыну реакциясы басталады. Тіндер ісінеді, қан тамырлары кеңейеді, жүйке ұштарының сезімталдығы артады. Сондықтан тамақта ашу, ауырсыну немесе жыбырлау пайда болады.

Өсімдік тозаңы көктемде тамақтың ауыруына жиі себеп болады. Ал жазда басқа мәселе туындайды — ғимараттар мен көліктегі ауаның үнемі салқындатылуы. Кондиционерлердің әсерінен шырышты қабат ылғалды тезірек жоғалтады және тамақта құрғақтық пайда болады.

Аллергия, әлде суық тию ме

Тамақтың ауыруы және қабынуы кезінде ең алдымен оның нақты себебін анықтау қажет. Жұтынғанда жайсыздық пайда болса, көп адам бірден суық тиюді емдей бастайды, бірақ бұл әрдайым дұрыс емес. Шырышты қабаттың кез келген тітіркенуі ЖРВИ-дің басталуына ұқсас белгілер тудыруы мүмкін. Сондықтан аллергияны суық тиюден қалай ажыратуға болады деген сұрақ жиі туындайды.

Негізгі айырмашылық — белгілердің даму механизмі. Вирустық инфекция кезінде қабыну вирустың шырышты қабатқа енуімен байланысты болады. Иммундық жүйе инфекцияға жауап береді, тіндерге қан ағымы күшейеді, ісіну мен ауырсыну пайда болады.

Ал аллергия кезінде себеп басқа. Ағза тозаңды немесе басқа аллергенді қауіп ретінде қабылдап, вирус немесе бактериялардың қатысуынсыз иммундық реакцияны іске қосады.

Суық тиюге көбіне тән белгілер:

• жалпы жағдайдың біртіндеп нашарлауы;
• әлсіздік;
• бұлшықеттердің сырқырауы;
• жұтынған кездегі ауырсыну;
• тамақтың қызаруы;
• дене қызуының көтерілуі;
• қою бөлінділермен жүретін мұрыннан су ағу.

Аллергиялық реакция әдетте басқаша дамиды. Белгілер кенеттен пайда болуы мүмкін — мысалы, құрғақ әрі желді ауа райында серуендегеннен кейін немесе тозаңмен байланыстан соң. Мұндай жағдайларда жиірек кездесетін белгілер:

• мұрынның қышуы;
• түшкіру ұстамалары;
• көзден жас ағу;
• мұрыннан мөлдір бөлінділердің ағуы;
• тамақтың тырналғандай сезілуі;
• дене қызуының көтерілуінсіз тамақтың жыбырлауы.

Тағы бір маңызды белгі — белгілердің ұзақтығы. Суық тию әдетте бірнеше күн ішінде өтеді немесе бір апта бойы біртіндеп әлсірейді. Ал аллергиялық белгілер аллергенмен байланыс жалғасқанша сақталуы мүмкін.

Ауырсынудың сипатына да назар аудару қажет. Айқын инфекциялық үдеріс кезінде жайсыздық көбіне жұтынғанда күшейеді, ал бадамша бездері үлкеюі мүмкін. Ал аллергия кезінде қышу, тітіркену және үнемі тамақты жөтелгісі келу сезімі жиірек байқалады.

Басқа себептер

Кейде жазда тамақтың ауыруы үй-жайға кірген бойда басталады. Кондиционер ауаны құрғатып қана қоймай, сырттағы және ішкі температура арасында күрт айырмашылық туғызады, ал бұл — тыныс алу жолдарына қосымша жүктеме түсіреді.

Ұқсас механизм дауысқа шамадан тыс күш түскенде де дамиды. Ұзақ сөйлесу, ән айту немесе шулы ортада жұмыс істеу микрожарақаттарға әкелуі мүмкін, ал олар өз кезегінде тамақтың шырышты қабығының тітіркенуін, сол баяғы құрғақтықты және сөйлескен кездегі жайсыздықты тудырады.

Кейде белгілер араласып кетеді. Мысалы, аллергиялық ринит шырышты қабаттың жергілікті қорғанысын әлсіретуі мүмкін, ал осының аясында вирустық инфекция оңайырақ дамиды. Сондықтан нақты себепті өз бетінше анықтау қиын болуы мүмкін.

Тамақ ауырса не істеу керек

Егер шырышты қабат құрғақ ауа немесе кондиционер әсерінен тітіркенсе, негізгі мақсат — тіндердің қалыпты ылғалдануын қалпына келтіру. Вирустық инфекция кезінде қабыну реакциясын азайтып, шырышты қабаттың жергілікті қорғанысын қолдау маңызды. Ал аллергия кезінде — мүмкіндігінше аллергенмен байланысты шектеу қажет.

Тамақтағы тітіркенуді азайтуға көмектесетін шаралар:

• салқын әрі ылғалды ауа;
• жеткілікті мөлшерде сұйықтық ішу;
• тым ыстық және тым суық тағамнан бас тарту;
• дауысқа түсетін жүктемені азайту;
• бөлмені тұрақты түрде желдету;
• темекі шегуден бас тарту.

Егер бұл аллергия кезіндегі тамақ жыбырлауы болса, қосымша түрде:

• көшеден келгеннен кейін мұрынның шырышты қабатын шаю;
• ылғалды тазалауды жиірек жүргізу;
• өсімдіктер белсенді гүлдейтін кезеңде терезелерді жабық ұстау;
• ауа тазартқыштарды пайдалану пайдалы болуы мүмкін.

Егер жазда тамақ қабыну үдерісіне байланысты ауырса, кешенді тәсіл қажет. Ем құрамында қабынуға қарсы және иммуномодуляциялық әсері бар өсімдік тектес дәрілік препараттар қолданылуы мүмкін.

Белгілер пайда болған алғашқы күндері тамаққа артық күш түсірмеу ерекше маңызды. Үнемі сөйлесу, құрғақ ауа және сұйықтықтың жеткіліксіздігі аясында қабынуды елемеу жағдайды нашарлатуы мүмкін.

Тамақ ауырғанда қашан дәрігерге қаралу керек

Аздаған жайсыздық шынымен өздігінен өтіп кетуі мүмкін. Алайда кейбір белгілер пайда болған жағдайда медициналық көмекке жүгінуді кейінге қалдырмаған жөн.

Маманның кеңесі қажет, егер:

• ауырсыну күшейсе немесе жұтынуға кедергі келтірсе;
• дене қызуы жоғарыласа;
• бадамша бездерінде жабынды пайда болса;
• лимфа түйіндері ұлғайса;
• ентігу пайда болса;
• белгілер бір аптадан астам сақталса;
• жағдай біртіндеп нашарласа;
• айқын әлсіздік пайда болса.

Аллергия мен тамақтың ауыруы бірнеше ай бойы тұрақты түрде қайталанатын жағдай ерекше назар аударуды талап етеді. Мұндай кезде созылмалы ауруларды жоққа шығару немесе аллергияның нақты себебін анықтау маңызды.