Тамақтың вирустық қабынуын бактериялық қабынудан қалай ажыратуға болады

Тамақтың ауыруы әртүрлі жағдайларда пайда болуы мүмкін, бірақ негізінде көбіне шырышты қабықтың қабынуы және иммундық жүйенің реакциясы жатады. Көбінесе себеп инфекциялар — вирустық немесе бактериялық. Аурудың табиғатын түсіну әрекет тактикасын және асқыну қаупін анықтайды.

Вирустық қабыну тәжірибеде жиі кездеседі, бірақ бактериялық түрі асқыну қаупі жоғары болғандықтан мұқият бақылауды қажет етеді. Айырмашылықтар қоздырғыштың түріне, тіндердің зақымдану тереңдігіне және иммундық жауаптың ерекшеліктеріне байланысты болады.

Неге себебін ажырату маңызды

Тамақ қабынуының себебін түсіну дұрыс ем тағайындау үшін өте маңызды. Егер тек ауырсынуға қарап шешім қабылданса, қажетсіз антибиотик қабылдау немесе керісінше бактериялық инфекцияны өткізіп алу мүмкіндігі жоғары. Вирустық инфекция кезінде антибиотиктер әсер етпейді. Ал бактериялық жағдайда олардың болмауы қабынудың таралуына әкелуі мүмкін.

Бұл асқыну қаупін арттырып, аурудың ұзақтығын созады. Толық емделмеген қабыну жиі қайталанатын жағдайларға әкеледі, ал қате емдеу тактикасы иммундық жүйеге қосымша жүктеме түсіреді. Ал тамақты кешенді түрде емдеу — сауығудың негізгі кепілі.

Қабынудың себептері

Қарапайым тілмен айтқанда, инфекция микроағзалар шырышты қабыққа түсіп, көбейе бастағанда дамиды.

Негізгі себептері:

• вирустар (аденовирустар, риновирустар, тұмау);
• бактериялар (көбіне стрептококктар);
• шырышты қабықтың жергілікті қорғанысының төмендеуі;
• тоңу;
• құрғақ ауа.

Вирустық жағдайда қабыну көбіне беткей болады. Ал бактериялар тереңірек еніп, тіндерді көбірек зақымдауы мүмкін. Бадамша бездерінің қабынуын уақытында байқау маңызды — олар инфекциямен бірінші байланысқа түсіп, иммундық жауапты бастайды.

Белгілері: нені ескеру керек

Клиникалық көрініс себепті болжауға мүмкіндік береді, егер бір ғана белгіге емес, олардың жиынтығына назар аударылса.

---

Вирустық қабынудың белгілері

Ол біртіндеп басталып, белгілері орташа деңгейде болады. Көбіне алдымен жалпы әлсіздік пайда болып, кейін тамақ мазалай бастайды.

Негізгі белгілер:

• жыбырлау немесе жеңіл ауырсыну;
• шырышты қабықтың қызаруы;
• мұрыннан су ағу;
• жөтел;
• температураның 38°C-қа дейін көтерілуі;
• жалпы әлсіздік.

Қосымша түрде дауыс қарлығуы, құрғақтық сезімі және жұтынғанда жеңіл жайсыздық болуы мүмкін.

---

Бактериялық қабынудың белгілері

Бактериялық қабыну кенеттен басталып, қарқынды түрде өтеді.

Негізгі белгілері:

• жұтынғанда қатты ауырсыну;
• жоғары температура;
• лимфа түйіндерінің ұлғаюы;
• бадамша бездеріндегі жабынды;
• мұрыннан су ағу мен жөтелдің болмауы.

Қосымша түрде айқын әлсіздік, ауыздан жағымсыз иіс және тамақта қысым сезімі болуы мүмкін. Ауырсыну тамақ ішуге және су ішуге кедергі жасайды. Бұл тіндердің терең қабынуымен байланысты.

---

Ағзада не болады

Инфекция түскеннен кейін қабыну реакциясы іске қосылады.

Негізгі механизмдер:

• тамырлардың кеңеюі және қан ағымының артуы;
• шырышты қабықтың ісінуі;
• жүйке ұштарының тітіркенуі;
• иммундық жасушалардың белсенуі.

Қарапайым тілмен айтқанда, ауырсыну ісінудің жүйке ұштарына қысым жасауынан пайда болады. Ал жұтынудың қиындауы тіндердің қалыңдап, қозғалғыштығының төмендеуіне байланысты.

Вирустық инфекция кезінде иммунитет көбіне өзі жеңеді, ал ем негізінен белгілерді жеңілдетуге бағытталады. Бактериялық жағдайда арнайы ем болмаса, қабыну күшейіп, таралуы мүмкін.

Үй жағдайында нақты себебін анықтауға бола ма

Қысқаша айтқанда — жоқ.

Вирустық инфекция біртіндеп дамиды, ал бактериялық — кенеттен басталады. Вирустық жағдайда мұрыннан су ағу мен жөтел болады, ал бактериялық қабынуда көбіне бадамша бездер зақымдалады. ЖРВИ кезінде жағдай біртіндеп жақсарады, ал бактериялық инфекцияда керісінше тез нашарлауы мүмкін.

Бірақ белгілердің айқындылығы әр адамда әртүрлі екенін түсіну маңызды. Бұл тек жиі кездесетін сценарийлер, бірақ жалғыз мүмкін нұсқа емес. Белгілерге қарап болжам жасауға болады, бірақ нақты диагноз қою үшін дәрігердің тексеруі, кейде қосымша талдаулар мен зерттеулер қажет.

Сонымен қатар белгілер бір-бірімен қабаттасуы мүмкін немесе вирустық инфекцияға бактериялық асқыну қосылуы мүмкін. Егер күмән болса, тек өз сезіміңізге сүйену дұрыс емес.

Қашан дәрігерге қаралу керек

Келесі белгілер болған жағдайда медициналық көмек қажет:

• температура 38,5°C-тан жоғары;
• қатты ауырсыну;
• жұтынудың қиындауы;
• бадамша бездерде жабындының болуы;
• 3–5 күн ішінде жақсарудың болмауы;
• тыныс алудың қиындауы;
• уақыт өте жағдайдың нашарлауы;
• қайталанатын эпизодтар.

Науқастардың негізгі қателіктері — антибиотиктерді өз бетінше қабылдау, алғашқы жақсарудан кейін емді тоқтату, тек жергілікті құралдарға ғана сүйену және балалардағы жағдайды бағаламау. Мұның бәрі ауыр асқынуларға әкелуі мүмкін, ал оларды уақытында кәсіби көмекке жүгіну арқылы болдырмауға болады.