Тамақтың ауырсынуы: негізгі себептері және үйде не істеуге болады

Тамақтың ауыруы адамдардың көпшілігіне таныс және ол әрдайым бір ғана ауруды білдірмейді. Ол респираторлық инфекцияның алғашқы күндерінде, ұзақ уақыт сөйлескеннен кейін, құрғақ ауаның әсерінен немесе мұрыннан шырыштың үнемі ағуына байланысты пайда болуы мүмкін. Сондықтан тамақты немен емдеу керек деген сұрақтың әмбебап жауабы жоқ. Себебін анықтаудан бастау керек.

Тамақ не себепті ауыруы мүмкін?

Көбінесе оның себебі вирустық инфекциялар болады. Суық тию, тұмау және басқа да респираторлық вирустар, ал сирек жағдайда бактериялық инфекциялар жұтқыншақтың шырышты қабығының қабынуын тудыруы мүмкін.

Инфекциялық емес себептерге құрғақ ауа, мұрын бітелген кезде ауызбен тыныс алу, темекі түтіні және басқа да тітіркендіргіштер жатады. Аллергия немесе мұрын аурулары кезінде мұрыннан жұтқыншақтың артқы қабырғасымен ағатын шырыш та тамақтағы тітіркену мен жайсыздықты сақтап тұруы мүмкін.

Тағы бір себеп — дауысқа шамадан тыс күш түсіру немесе асқазанның ішіндегісі қайтадан өңешке түсіп, жұтқыншақ пен көмей аймағын мезгіл-мезгіл тітіркендіретін рефлюкс. Көріп отырғаныңыздай, ықтимал себептер өте көп, сондықтан тамақтың ауырсынуына қарсы дәріні және Тонзилгон^® Н препаратының түрін таңдаудан бұрын мәселенің қайдан туындағанын анықтау маңызды.

Ангина, фарингит немесе тітіркену: себебі неде болуы мүмкін

Фарингит

Фарингит — жұтқыншақтың шырышты қабығының қабынуы. Жедел кезеңде ол көбінесе вирустық инфекциямен байланысты болады. Оған тән белгілер — тамақтың ауырсынуы, құрғауы, қабынуы, жұтыну кезіндегі жайсыздық. Вирустық үдеріс кезінде кейде тұмау және жөтел қосылады. Мұндай жағдайда тамақтың ауырсынуын қалай жеңілдету керектігін емдеуші дәрігер ұсынуы тиіс.

Ангина және тонзиллит

Ангина — тұрмыста жедел тонзиллитті, яғни таңдай бадамша бездерінің қабынуын білдіретін атау. Ол вирустық немесе бактериялық сипатта болуы мүмкін. Ауырсыну әдетте айтарлықтай кенеттен басталады және жұтынудың ауырсынуымен, дене қызуының жоғарылауымен, мойынның алдыңғы бөлігіндегі лимфа түйіндерінің ұлғаюымен қатар жүреді. Жөтел мен тұмау бұл жағдайда сирек кездеседі.

Тамақтың сыртқы көрінісіне қарап бактериялық инфекцияны вирустық инфекциядан әрдайым ажырату немесе фарингит пен тонзиллиттің айырмашылықтарын анықтау мүмкін емес. Егер белгілер нақты жауап бермесе, дәрігер экспресс-тест немесе жағындыны зерттеуді қолдануы мүмкін.

Инфекциясыз тітіркену

Егер тамақ аллергенмен жанасқан кезде, ұзақ уақыт сөйлескеннен кейін, түтінге толы бөлмеде болғанда немесе өте құрғақ ауада ұйықтағаннан кейін мазалай бастаса, ықтимал себеп дәл осы жағдайлар болуы мүмкін.

Негізгі айырмашылығы — инфекциялық емес тітіркену кезінде әдетте айқын жалпы әлсіздік пен жоғары дене қызуы болмайды, ал жағымсыз сезімдер сыртқы факторларға байланысты болады. Себепті жойғаннан кейін жайсыздық азаяды, ол үшін кейде бөлмеден шығудың өзі жеткілікті.

Үй жағдайында тамақтың ауырсынуын қалай тез жеңілдетуге болады?

Тамақ ауырған кезде әдетте бірінші туындайтын сұрақ — не істеу керек. Тамаққа арналған әмбебап таблетка болмаса да, ең алдымен жасауға болатын қарапайым шаралар бар:

• күні бойы жеткілікті мөлшерде сұйықтық ішу;
• бөлмедегі жайлы температура мен ауа ылғалдылығын сақтау;
• темекі түтінінен, өткір иістерден және басқа да тітіркендіргіштерден аулақ болу;
• егер сөйлесу ауырсынуды күшейтсе, дауысқа тыныштық беру;
• қатты немесе құрғақ тағамды жұту қиын болса, жұмсақ тағамды таңдау.

Жылы тұзды сумен шаю да ересектер мен тамақты қауіпсіз шайып, ерітіндіні жұтпайтын жасы үлкен балалардағы жағымсыз сезімдерді уақытша азайтуы мүмкін.

Баланың тамағы ауырғанда: қалай жеңілдетуге және үйде не істеуге болады?

Балада тек тамақтың ауырсынуын ғана емес, оның жалпы жағдайын да бақылау әсіресе маңызды. Жасы, дене қызуы, сұйықтық іше алуы, жөтел мен тұмаудың болуы, бадамша бездерінің жағдайы және басқа да белгілер маңызды. Көптеген үдерістер мен препараттар кішкентай балаларға жарамайды, сондықтан міндетті түрде педиатрмен кеңесіңіз.

Тамақтың ауырсынуы мен қабынуы кезінде қандай дәрілер қолданылады?

Препараттар мен тамаққа арналған дәрілерді таңдау себепке және белгілердің айқындылығына байланысты. Іс жүзінде дәрілердің бірнеше тобы қолданылады:

• ауырсыну мен тітіркенуді азайтуға арналған жергілікті препараттар;
• шырышты қабықты ылғалдандыруға арналған құралдар;
• қажет болған жағдайда дене қызуын түсіретін және ауырсынуды басатын препараттар.

Шырышты қабықтың тітіркенуі кезінде қолайлы болатын дәрі бактериялық инфекция немесе рефлюкс кезінде мәселені міндетті түрде шешпейтінін түсіну маңызды. Ал антибиотиктер тамақтың ауырсынуын емдеуге әрдайым қажет бола бермейді.

Тамақ қатты ауырса не істеу керек және қашан дәрігерге қаралу қажет?

Егер ауырсыну сезімі тез күшейсе немесе басқа да алаңдататын белгілермен қатар жүрсе, тамақтың ауырсынуын қалай басуға болатынын ғана іздеу жеткіліксіз. Тыныс алу қиындағанда, сілекейді немесе сұйықтықты жұту мүмкін болмағанда, бет немесе мойын аймағында айқын ісіну болғанда, жағдай күрт нашарлағанда шұғыл медициналық көмек қажет.

Басқа жағдайларда да дәрігердің кеңесі қажет:

• жоғары дене қызуы ұзақ уақыт сақталса;
• ауырсыну айқын болып, басылмаса;
• белгілер алдымен азайып, кейін қайта пайда болса немесе күшейсе;
• тамақтың ауырсынуы үнемі қайталанса;
• бөртпе, сілекейде немесе қақырықта қан пайда болса;
• ауызды ашу қиындаса;
• дауыстың қарлығуы әдеттен тыс ұзақ уақыт сақталса.

Тамақ ауырған жағдайда не істеу керектігін анықтап алғаннан кейін, не істеуге болмайтынын да білу керек. Өз бетіңізше барған сайын күштірек препараттарды іздеудің қажеті жоқ.

Асқынбаған жағдайда көбіне жұмсақ режим және шырышты қабықтың тітіркенуін азайтатын шаралар жеткілікті болады. Бірақ ықтимал асқынудың белгілері пайда болған кезде тамақтың ауырсынуын қалай жою керектігі туралы мәселені жағдайды бағалағаннан кейін маман шешуі тиіс. Бұл сәйкес келмейтін емге уақыт жоғалтпауға және қажетті көмекті уақытында алуға мүмкіндік береді.