Ларингит: белгілері, емі және алдын алу

Ларингит — тамақтың ең жиі кездесетін қабыну ауруларының бірі. Ларингиттің не екенін және оның фарингиттен айырмашылығын түсіну үшін, бұл ауру көмей мен дауыс сіңірлерінің ісінуін тудыратынын білу маңызды, соның салдарынан дауыс өзгереді, тыныс алу қиындайды және дөрекі, «үрген» тәрізді жөтел пайда болады. Жайсыздықты белгілі бір деңгейде Тонзилгон^® сияқты жұмсақ өсімдік текті құралдардың көмегімен жеңілдетуге болады, алайда белгілер айқын болған жағдайда маманның кеңесі қажет, себебі аурудың ауырлық дәрежесі әртүрлі болуы мүмкін және шығу тегі де өзгеше — вирустықтан аллергиялыққа дейін.

Ларингит дегеніміз не және не себептен пайда болады

Күнделікті түсінікте бұл дауыстың қалыптасуына қатысатын тіндердің қабынуы. Көбінесе ларингит жоғарғы тыныс жолдарының вирустық инфекциялары кезінде пайда болады, бірақ ол дауысқа шамадан тыс күш түсіргеннен, суық немесе құрғақ ауаның әсерінен, темекі шегуден, аллергиялық реакциялардан және рефлюкстен де туындауы мүмкін.

Аурудың бірнеше түрі бар:

• Жедел ларингит. Тез дамиды және әдетте 2 аптадан аспайды. Көп жағдайда вирустық инфекциямен байланысты, сондықтан негізгі міндет — тітіркенуді күшейтетін факторларды жою және белгілерді мұқият бақылау.

• Созылмалы ларингит. Көмейдің ұзақ уақыт тітіркенуі немесе жедел кезеңнің дұрыс емделмеуі салдарынан дамиды. Белгілер себеп жойылғанға дейін айлар бойы сақталуы мүмкін. Бақылау тактикасын және қайталама асқынулар қаупін төмендетуге бағытталған қолдаушы терапияны ЛОР-дәрігер анықтайды.

• Арнайы түрлері. Бұларға іріңді, стеноздаушы, аллергиялық ларингит және басқа да түрлері, сондай-ақ жұтқыншақ пен көмейдің шырышты қабаттарының бір мезгілде қабынуы — ларингофарингит жатады.

Іріңді ларингит инфекцияның терең тіндерге өтуіне байланысты ірің ошақтарының түзілуімен қатар жүреді. Ол өте ауыр салдарға әкелуі мүмкін және шұғыл емдеуді талап етеді.

Стеноздаушы ларингит немесе ларинготрахеит «вирустық круп» деген атаумен де белгілі. Көмей мен кеңірдектің қабынуы тыныс жолдарының тарылуына, тыныстың қиындауына және гипоксияға әкеледі. Бұл диагноз балаларда жиі кездеседі және де дәрігердің шұғыл кеңесін қажет етеді.

Ларингиттің белгілері

Ларингит белгілері жеңіл қарлығудан бастап дауыстың дерлік толық жоғалуына дейін — әртүрлі болуы мүмкін. Ең жиі кездесетін белгілерге мыналар жатады:

• дауыстың қарлығуы немесе жоғалуы;
• тамақтағы ауырсыну мен құрғақтық;
• тамақта бөгде зат тұрғандай сезім;
• сөйлесу кезінде жағымсыз сезімдер;
• айқын ісіну кезінде тыныс алудың қиындауы.

Ларингит кезіндегі жөтел көбіне құрғақ әрі мазалайтын сипатта болады. Кейбір науқастарда дене қызуының көтерілуінсіз ларингит кездесуі мүмкін, бұл қабыну үдерісінің жоқ екенін білдірмейді және тексеру қажеттілігін жоққа шығармайды.

Ларингит белгілерін субъективті сезімдер арқылы байқауға болады. Әсіресе белгілері айқынырақ болатын жедел ларингитте. Алайда аурудың нақты түрі мен ауырлығын анықтау үшін, әсіресе тыныс алудың қиындау белгілері болса, ЛОР-дәрігердің қарауы міндетті.

Ларингитті қалай емдейді

Кез келген емдеу қабынудың себебін бағалаудан басталуы керек, себебі аурудың әртүрлі түрлері әртүрлі тәсілді талап етеді. Вирустық ларингит көбіне дұрыс күтім жағдайында өздігінен басылады, ал бактериялық үдеріс кезінде антибиотиктер қажет болуы мүмкін, оларды тек дәрігер тағайындайды.

Негізінен емдеу шаралары қабынуды азайтуға, дауысты қалпына келтіруге және асқынулардың алдын алуға бағытталады. Үй жағдайындағы негізгі ұсынымдар мыналар:

• дауыс тыныштығы — сөйлесуді барынша азайту, сыбырлап сөйлеуден және айқайлаудан аулақ болу;
• бөлмедегі ауаның ылғалдылығын 60% және одан жоғары деңгейде ұстау;
• үй ішіндегі температураны қалыпты деңгейде сақтау — шамамен +18 °C;
• жеткілікті мөлшерде жылы су ішу;
• темекі шегуден және тітіркендіргіш факторлардан бас тарту.

Симптоматикалық емге дене қызуы болған жағдайда қызу түсіретін препараттар, сондай-ақ қабынуды азайтуға арналған жергілікті құралдар жатады. Қажет болса, жеңіл ауырсынуды басатын әсері бар препараттар қолданылуы мүмкін. Сонымен қатар дәрігер ларингит кезінде тамақты немен шаю керектігін тағайындай алады. Кең таралған халықтық құралдар — тұз бен ас содасының әлсіз ерітіндісі және түймедақ, сәлбен, қырмызыгүл сияқты шөп қайнатпалары. Сонымен бірге антисептикалық әсері бар арнайы дәріханалық препараттар да бар. Бұл жерде жағдайды ушықтырып алмау маңызды: шырышты қабатты шамадан тыс құрғатпау, зақымдамау және аллергиялық реакция тудырмау керек.

Ларингит кезінде ингаляциялар жиі қолданылады. Алайда оларды да тек дәрігермен кеңескеннен кейін жасау қажет, себебі кейбір түрлерінде олар тиімсіз немесе тіпті зиянды болуы мүмкін. Аллергиялық реакциялар кезінде триггерлермен байланыстан аулақ болу қажет, ал рефлюкс кезінде — тамақтану мен күн тәртібін түзету керек.

Алдын алу: ауру қаупін қалай төмендетуге болады

Алдын алу кешенді тәсілге және өмір салтын өзгертуге негізделеді. Болашақта қабынудың даму ықтималдығын азайту үшін келесі ұсынымдар беріледі:

• дауысқа күш түсіруден аулақ болу;
• бөлмедегі салауатты микроклиматты сақтау;
• су теңгерімін сақтау;
• мұрын мен көмейдің қатар жүретін ауруларын уақытында емдеу;
• аллергендердің әсерін азайту;
• суық немесе ластанған ауаның ықпалын барынша шектеу;
• рефлюкске бейімділік болса, диетологтың ұсынымдарын орындау.

Егер белгілер күшейсе немесе тыныс алудың қиындау белгілері пайда болса, дереу дәрігерге қаралу қажет. Өзін-өзі емдеу өмірге қауіпті болуы мүмкін.